پناهندگان ایرانی:
جهان امروز بیش از هر زمان دیگری شاهد جابهجایی اجباری میلیونها انسان است؛ انسانهایی که نه از سر انتخاب، بلکه در نتیجه جنگ، سرکوب، خشونت، افراطگرایی، اشغال، فروپاشی امنیت، تبعیض و نقض گسترده حقوق بشر، خانه و سرزمین خود را ترک کرده و راهی کشورهای دیگر شدهاند.
پناهندگی، پیش از آنکه یک مسئله سیاسی یا آماری باشد، داستان زندگی انسانهایی است که امنیت و آینده خود را از دست دادهاند. پشت هر پرونده پناهندگی، خانوادهای قرار دارد که خانهاش را ترک کرده، مادری که نگران آینده فرزندش است، کودکی که دوران کودکی خود را در میان جنگ و آوارگی سپری کرده و انسانی که تنها خواستهاش این است که بتواند در امنیت و آزادی زندگی کند.
جنگها، یکی از بزرگترین عوامل آوارگی انسانها
در سالهای اخیر، جنگها و درگیریهای نظامی و ایدئولوژیک در نقاط مختلف جهان، موجهای تازهای از آوارگی و پناهندگی ایجاد کردهاند.
جنگ روسیه علیه اوکراین و تلاش برای تصرف و الحاق بخشهایی از خاک این کشور، یکی از نمونههای بزرگ بحران آوارگی در اروپا در دهههای اخیر است. میلیونها شهروند اوکراینی ناچار شدهاند خانههای خود را ترک کنند و برای حفظ جان خود به مناطق امنتر یا کشورهای دیگر پناه ببرند.
در خاورمیانه نیز سالها جنگ، درگیریهای مذهبی و ایدئولوژیک، فعالیت گروههای مسلح و نیابتی، تروریسم و مداخلات نظامی، زندگی میلیونها انسان را تحت تأثیر قرار داده است. از سوریه و عراق گرفته تا یمن، لبنان و دیگر مناطق درگیر، بسیاری از مردم قربانی خشونتهایی شدهاند که نقشی در آغاز آنها نداشتهاند.
تشدید درگیریهای نظامی میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده نیز نگرانیهای تازهای درباره امنیت مردم منطقه، آینده غیرنظامیان و افزایش موجهای احتمالی آوارگی ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، مردم عادی نخستین قربانیان جنگ هستند؛ مردمی که نه تصمیمگیرنده جنگاند و نه از منافع سیاسی و نظامی طرفهای درگیر بهرهای میبرند.
هیچ انسانی نباید به دلیل جنگی که آغاز آن در اختیار او نبوده است، خانه، خانواده، امنیت و آینده خود را از دست بدهد.
پناهندگان ایرانی، بخشی از یک بحران جهانی
در میان این جمعیت بزرگ جهانی، ایرانیانی نیز حضور دارند که به دلایل مختلف سیاسی، عقیدتی، اجتماعی، امنیتی و حقوق بشری ناچار به ترک کشور خود شدهاند.
در ایران، سرکوب مخالفان و منتقدان، محدودیتهای گسترده آزادیهای مدنی، فشار بر زنان، برخوردهای امنیتی با معترضان و فعالان، و نقض حقوق بنیادین شهروندان، موجب شده است گروهی از ایرانیان برای حفظ جان، آزادی و آینده خود کشور را ترک کنند.
برای بسیاری از پناهجویان ایرانی، خروج از کشور پایان مشکلات نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای دشوار و ناشناخته است. آنها ممکن است ماهها یا سالها در انتظار تصمیم درباره پرونده پناهندگی خود بمانند و همزمان با مشکلات مالی، زبان، اشتغال، دوری از خانواده، تفاوتهای فرهنگی و فشارهای روحی و اجتماعی روبهرو شوند.
با این حال، بسیاری از همین انسانها با تلاش و پشتکار، زندگی جدیدی را در کشورهای میزبان آغاز میکنند و به جامعهای که به آنها پناه داده است، دانش، تخصص، فرهنگ و نیروی کار خود را ارائه میدهند.
افغانستان، سرزمینی که میلیونها نفر را وادار به فرار کرده است
افغانستان نمونه دیگری از بحرانی طولانی و دردناک است. بازگشت طالبان به قدرت، محدودیتهای گسترده علیه حقوق و آزادیهای مردم و بهویژه زنان و دختران، و شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی، موجب شده است بسیاری از افغانها برای یافتن امنیت و آیندهای بهتر، کشور خود را ترک کنند.
زنان و دختران افغانستان در سالهای اخیر با محدودیتهای شدید در زمینه آموزش، اشتغال، آزادی رفتوآمد و حضور اجتماعی روبهرو شدهاند. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوادهها آینده خود را در خارج از افغانستان جستوجو میکنند.
پناهنده شدن یک شهروند افغانستان به کشور دیگر، صرفاً عبور از یک مرز جغرافیایی نیست؛ فرار از شرایطی است که ادامه زندگی عادی، آزاد و امن را دشوار یا غیرممکن کرده است.
پناهندگی یک حق انسانی است
در نگاه ما، پناهنده نباید با برچسب، پیشداوری یا نگاه امنیتی تعریف شود.
پناهنده انسانی است که در شرایطی قرار گرفته که ادامه زندگی امن و آزاد در کشور مبدأ برای او امکانپذیر نیست یا با خطر جدی روبهروست.
جامعه جهانی طی دههها تلاش کرده است با ایجاد قوانین و سازوکارهای بینالمللی، از حقوق افرادی که از آزار و خطر فرار میکنند حمایت کند. اصل پناهندگی بر یک مفهوم اساسی استوار است:
هیچ انسانی نباید به جایی بازگردانده شود که جان، آزادی یا امنیت او در معرض خطر جدی قرار دارد.
البته بررسی هر درخواست پناهندگی باید بر اساس قوانین کشور میزبان، شرایط فردی متقاضی و شواهد و مدارک موجود انجام شود. حمایت از پناهندگان به معنای نادیده گرفتن قوانین نیست؛ بلکه به معنای اجرای عادلانه قوانین و حفظ کرامت انسانی است.
جنگ، ایدئولوژی و تروریسم؛ قربانیان واقعی مردم هستند
یکی از دردناکترین واقعیتهای جهان امروز این است که در بسیاری از درگیریها، مردم عادی میان قدرتهای سیاسی، نظامی و ایدئولوژیک گرفتار میشوند.
گروههای مسلح، نیروهای نیابتی، سازمانهای تروریستی و جریانهای افراطی در مناطق مختلف جهان، علاوه بر تهدید امنیت عمومی، موجب فرار میلیونها انسان از خانه و سرزمین خود شدهاند.
در چنین شرایطی، کودکان، زنان، سالمندان و خانوادههای غیرنظامی بیشترین آسیب را میبینند.
ما باور داریم که امنیت واقعی زمانی ایجاد میشود که انسانها بتوانند بدون ترس از جنگ، شکنجه، تروریسم، سرکوب و تبعیض زندگی کنند.
پناهندگان؛ انسانهایی فراتر از آمار
گاهی در اخبار، از میلیونها پناهنده و آواره سخن گفته میشود؛ اما هر عدد، یک انسان است.
یک نام.
یک خانواده.
یک خانه از دسترفته.
یک خاطره.
یک آینده ناتمام.
پشت هر پرونده پناهندگی، داستانی وجود دارد که شاید سالها کسی آن را نشنیده باشد.
به همین دلیل، نگاه ما به پناهندگان تنها نگاه به یک «پرونده مهاجرتی» نیست؛ بلکه نگاه به انسانهایی است که در یکی از دشوارترین مراحل زندگی خود به حمایت، اطلاعرسانی درست، همدلی و فرصت دوباره نیاز دارند.
چرا «پناهندگان ایرانی»؟
«پناهندگان ایرانی» با هدف اطلاعرسانی، آگاهیرسانی و حمایت رسانهای از ایرانیانی فعالیت میکند که به دلایل مختلف، از جمله سرکوب، فشارهای سیاسی و عقیدتی، نقض حقوق بشر و ناامنی، ناچار به ترک ایران شدهاند.
هدف ما این است که صدای پناهجویان و پناهندگان ایرانی شنیده شود؛ مشکلات و چالشهای آنان بازتاب پیدا کند و جامعه ایرانی و افکار عمومی با واقعیتهای زندگی آنان بیشتر آشنا شوند.
در کنار مسائل مربوط به ایرانیان، ما به بحرانهای پناهندگی در دیگر نقاط جهان نیز توجه داریم؛ زیرا باور داریم رنج یک انسان، صرفنظر از ملیت، زبان، دین یا محل تولد او، شایسته توجه است.
پناهندگی، داستان شکست انسان نیست، داستان تلاش انسان برای زنده ماندن، حفظ کرامت و ساختن آیندهای امنتر است.
جهان به همدلی بیشتری نیاز دارد
در دنیایی که جنگها و درگیریها هر روز انسانهای بیشتری را آواره میکنند، حمایت از کرامت انسانی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
پناهنده بودن نباید به معنای از دست دادن هویت، احترام و حقوق انسانی باشد.
هر انسانی حق دارد در امنیت زندگی کند، از آزادی برخوردار باشد و آینده خود و خانوادهاش را بدون ترس از جنگ، سرکوب و خشونت بسازد.
ما صدای پناهجویان و پناهندگان ایرانی را میشنویم.
ما داستانهای آنان را روایت میکنیم.
و باور داریم که هیچ انسانی نباید به خاطر جستوجوی آزادی و امنیت، کرامت انسانی خود را از دست بدهد.
پناهندگان ایرانی
صدای انسانهایی که برای زندگی، آزادی و آیندهای امنتر وطن خود را ترک کردند.
